Bağımlılık

1982 yılı idi; ilk kez yurt dışına çıkıyor ve Amerika’ya gidiyordum. O tarihlerde henüz uçaklarda sigara yasağı yoktu ama sigara içenler ile içmeyenleri ayırıyorlardı. Ben 1961 yılında başladığım sigaraya o günlerde hâlâ devam ediyordum. Hem gidişte, hem dönüşte, hem de iç hat uçuşlarında ya kanat üstlerinde, ya en arka sıralarda veya tuvalet kapılarına yakın yerlerde seyahat etmek zorunda kalmıştım. Çünkü sigara içenlere yalnızca oralarda yer veriyorlardı. Tüm seyahat boyunca sigara içtiğime pişman oldum. Bağımlılığım nedeniyle bu ikinci sınıf yerlerde oturmaktan utandım. 80’li yılların başında tüm dünyada başlayan sigara karşıtı kampanya Türkiye’de de başlamıştı ve Lionlar Dr. Faruk Bayülkem önderliğinde bu kampanyaya katılıyorlardı. Amerika’dan döndükten birkaç ay sonra Mimar Sinan Üniversitesi Oditoryumu’nda sigaranın zararları ile ilgili bir açık oturum vardı ve oturumu ben yönetecektim. En az iki saat süreceğini tahmin ettiğim açık oturumdan önce bir sigara içmek istedim. Sigara içerken görülürsem ayıp olur düşüncesi içinde sütunların arkasına gizlenip içtim. Gizlenmek ve yaptığımdan utanmak bana çok ağır gelmişti. “Artık bu utanç veren bağımlılıktan kurtulmalıyım” dedim. Cebimdeki yarı dolu sigara paketini çöp kutusuna attım ve salona girip açık oturumu başlattım. Sigarayı çöpe attıktan sonra, açık oturum boyunca yönetici koltuğunda kendimi daha güçlü ve gerçek hissettim.
Psikologlar “İnsanlar bağımlılıklara bir güç arayışı içinde tutulurlar. Her bağımlılığın temelinde güç sorunu vardır” diyorlar. 1960 yılında üniversite eğitimi için Gaziantep’ten İstanbul’a gelmiştim. Kızlar dahil sınıfın büyük bir bölümü sigara içiyordu. Ders aralarında sigara içenlerin muhabbeti ise pek farklı ve neşeli oluyordu. Birbirlerine sigara ikram ediyor ve sigara tablası olan belli köşelerde buluşuyorlardı. Ben tip olarak ufak tefek olduğum ve kendimi Anadolu kökenli gördüğüm için aralarına giremiyor, kenarlarda kalıyordum. Nihayet karar verdim; maddi durumum yeterli olmadığı halde sigaraya başladım. Erkekler arasında Yeni Harman, kızlar arasında ise Bahar en çok tutulan sigaralardı. Ben de bazı günler Yeni Harman, bazı günler Bahar alarak kendimi büyümüş ve güçlü göstermek amacıyla sigara içmeye başladım.
Bağımlılığım 20 yıldan fazla sürdü. Ama ben bağımlı olduğumun farkında değildim. Çevremdeki insanların büyük bir bölümü sigara içiyordu, ben de onlara uyuyordum ve zevk alıyordum. Bu nedenle bırakmam gerektiğini hiç düşünmedim. Ta ki sigara içmek beni utandırana kadar bu tutku devam etti. Biz çocukken Amerikan filmlerinde mutlaka her jönün ağzında bir sigara olurdu. Neredeyse sigara artistliğin ve yakışıklılığın bir simgesi gibi görülürdü. Bu nedenle biz sigarayı kötü bir şey olarak görmez, hatta sigaraya ve sigara içenlere imrenirdik. Her hangi bir bağımlılıktan kurtulmanın ilk koşulu onun bir bağımlılık olduğunu kabul etmektir. Aksi takdirde yaşamınızın bir parçası gibi görür ve farkında olmadan onu her gün biraz daha güçlendirerek sürdürürsünüz.
Nice insanlar vardır, bağımlılıkları sağlıklarını bozar. Bağımlılıkları nedeniyle paraları, itibarları, onurları zarar görür. Zamanlarını bağımlılıkları için harcarlar, işlerini, eşlerini, çocuklarını ihmal ederler. En zayıf yanları bağımlılıklarıdır. En değerli şeylerini satar, kumara yatırırlar, içki ve sigaradan kurtulamaz, tıknefes kalırlar. Yaşamları kendi kontrollerinden çıkar, bağımlılıklarının esiri olurlar. Yaşamlarının önemli bir bölümü bağımlılıklarının kontrolü altına girer, yaşamları parçalanır, bütünlüğü kaybolur. Bu durumda bağımlılıkları haz yerine onlara acı vermeye başlar.
Bağımlılıktan kurtulamamak, ondan korkmak ve üstesinden gelemeyeceğinizi ilan etmek gibidir. Bir bağımlılıktan kurtulmak, altında yatan nedenlere ulaşmadan olası değildir. Bir arkadaşımın kalça kemiğinde önemli bir sorun doğmuştu, büyük acılar çekiyordu. Doktorlar
ameliyat önerdiler. “İşlerim çok yoğun ameliyat olamam “ diye reddetti. Acılarını uyuşturmak için gündüz iş başında bile içmeye başladı. Daha sonra işleri bozuldu, iş yoğunluğu azaldı ama yine ameliyat olmadı. Öğrendik ki o küçükken çok yakın bir akrabası ameliyat masasında ölmüş. Ameliyat korkusu onu alkol bağımlısı yapmıştı. Kumar oynayan, seks bağımlısı olan, uyuşturucudan kurtulamayan insanlara bakınız. Hepsinin temelinde parçalanmış aile, korku, endişe, sevgisizlik, yalnızlık, şefkatsizlik gibi nedenler bulursunuz.
Bağımlılıklarınızdan kurtulabilmek için öncelikle bağımlılıklarınız olduğunu kabullenmeniz ve bağımlılıklarınız üzerinde içsel bir çalışma yapma yoluna girmeniz gerekir. İçiniz ve dışınız arasında bir iletişim ve denge kurunca, gerçek güce ulaşırsınız. O zaman siz bağımlılıklarınızdan daha güçlü olursunuz. Onları yener, eritir, yaşamınızdan çıkarır, kurtulursunuz.

İnal Aydınoğlu